Pukotine na paprikama

Pucanje paprika (zvano i šećerne pukotine) je jedan od najčešćih fizioloških problema koji se javlja kod paprika. Pukotine mogu biti manje ili veće na plodovima. Plodovi sa finim, neupadljivim pukotinama (Slika 1, A i D) se očično iznose na tržište i prodaju naročito ako je u pitanju kratak rok dostave. Plodovi na kojima se nalaze upadljive i veće pukotine ne mogu se prodati. (Slike 1, B i C).
Cracks on Sweet Peppers 1
Cracks on Sweet Peppers 2
Zbog toga što je plod paprika šupalj, samo pucanje ploda predstavlja znatno manji problem nego kod drugih vrsta. Ali isto tako plod paprike je upravo zbog šupljine više sklon skupljnju i širenju i samim tim i pucanju.
Šećerne pukotine u početku nastaju kao mikroskopske pukotine u kutikuli (spoljašnji voštani sloj) kada plodovi počinju sa dobijanjem boje. Kada su pukotine samo u kutikuli mogu da se primete samo mikroskopski. Kako se ovakvo stanje razvija, pukotine postaju šire, kidaju osnovni epiderm, a posle i ćelije parenhima.U ovom stadijumu razvoja, pukotine su jasno vidljive golim okom. Na otvorenom tkivu ploda se javlja plutani kalus koji se luči kako bi se rane zatvorile, što oštećena mesta čini još upadljivijim i time plodove neuglednim (slika 2).
Zašto kutikula puca samo kada plodovi dozru?
Kutikula predstavlja neživi zaštitni sloj na površini plodova. Ona štiti ćelije koje se nalaze u zidovima ploda od dehidratacije i patogena, a formirana je sekrecijom epidermalnih ćelija. Bez obzira što kutikula nije živa, ona takodje prolazi kroz promene sa razvojem ploda. Kada se plodovi razvijaju po malo i svakodnevno se povećava obim, onda je kutikula elastična. Ukoliko se pukotine pojave u stadijumu kada su plodovi još mali i postepeno se razvijaju onda se u pukotinama nalazi iscedak epidermalnih ćelija. U vreme kada plodovi dostignu pun porast i obojenost i nema promena u obimu tada se i luči manje voska u kutikulu. Istraživanja su takodje pokazala da se sadržaj kutikule može promeniti kako postaje manje elastičan i neotporan na vodu.
Šta prouzrokuje pukotine na paprikama?
Glavni razlog pojave napuknuća je proširenje zida ploda tokom noći i skupljanje tokom dana. Svakodnevno širenje i skupljanje oslabljuje kutikulu zrelih plodova. Tokom dana se gubi voda transpiracijom. Tokom noći koren usvaja vodu i transportuje je do plodova. Ovo prouzrokuje nagomilavanje pritiska (turgorov potencijal) na zidove ploda (Slika 2). S obzirom da tokom noći nema transpiracije, turgotov potencijal može biti toliko jak da ošteti kutikulu, a posle i epidermis.
Kod plodova koji su još u fazi razvoja zbog stalne snadbevenosti kutikule i zbog tankog zida koji u sebi sadrži i deo saharoze, ne dolazi do pucanja. Kako se plodovi razvijaju, zidovi postaju deblji i kada sazru sadržaj saharoze može biti i do 20%. Visok sadržaj saharoze vodi ka slabom vodenom potencijalu i prouzrokuje da voda ide ka plodovima tokom perioda sa niskom transpiracijom – kada je hladno ili u toku noći.

Osobine biljaka koje se mogu povezati sa pukotinama
Pukotine se takodje mogu povezati i sa sledećim biljnim osobinama:
• Genetika – Neke vrste su sklone pucanju.
• Debljina zidova ploda – Što je zid ploda deblji, više vode plod može da drži i samim tim veći pritisak može da podnese tokom noći.
Uticaju sredine koji se mogu povezati sa pukotinama
• Smanjena transpiracija results dovodi do toga da manje vode odlazi iz plodova ka listovima što rezultura nagomilavanju pritiska na zidove ploda.
Visoka relativna vlažnost je glavni razlog male transpiracije tokom noći. Naročito u periodu kada su minimalne temperature niske što je tipično tokom proleća i jeseni. Transpiracija je takodje niska tokom hladnih i oblačnih dana.
Transpiracija je mala kada postoji manjak lisne mase. Do ovoga može da dodje ukoliko se biljka ne oreže pravilno ili ukoliko biljka izgubi lišće zbog odredjenih lisnih bolesti.

• Vodeni stres u toku dana prouzrokuje da se glavni dotok vode do lišća transportuje iz plodova zbog nemogućnosti korena da usvoji vodu iz zemljišta, a transpiracija svakako mora da se odvija zbog kontrole temperature.
Snadbevanje vodom tokom vrućih, suvih dana je od suštinske važnosti kako bi se održavao dobar vodeni balans u paprikama.
• Direktno zračenje. Temperatura plodova koji su izloženi direktnom sunčevom zračenju može biti i za 3°C veća nego kod plodova koji se nalaze u senci. Istraživači pretpostavljaju da povišena temperatura može da vodi do povećanog vodenog potencijala koji može prouzrokovati da više vode ide iz plodova ka listovima.
Mere protiv pucanja
• Biljke u svakom trenutku moraju biti dovoljno snadbevene sa vodom. Ovo će smanjiti kretanje vode od plodova ka listovima u uslovima povišene transpiracije.
• Biljke u svakom trenutku moraju da imaju bogatu lisnu masu kako bi plodovi bili zaštićeni od direktnog sunčevog zračenja i takodje da da bi površina transpiracije bila optimalna.
• Redukovati količinu roda ukoliko je iz nekog razloga smanjena lisna masa, čak ako je potrebno i skinuti nezrele plodove.
• Osigurati dobru ventilaciju, posebno u plastenicima. Tokom dana, ventilaciom se otklanja vlažan vazduh koji se nalazi oko lišća što rezultira boljom transpiracijom. Tokom noći ventilacija pomaže u sprečavanju visoke relativne vlažnosti.
• Rizik za pucanje plodova se povećava u jesen i proleće. Minimalne temperature znaju biti jako niske, dok su maksimalne dnevne temperature i transpiracija visoki.
• Odaberite vrste koje su manje sklone pucanju.
• Imajte na umu da su debeli zidovi plodova skloniji pucanju.
Za više stručnih saveta vezanih za ovaj problem kod paprika kontaktirajte naš stručni HORTICENTAR tim.